کنکاشي پيرامون مصرف داروها و مکمل ها

کنکاشي پيرامون مصرف داروها و مکمل ها توسط ورزشکاران همدان- عوارض منفي و گاه مرگبار مصرف گسترده داروها و مکمل ها ي نيروزا توسط ورزشکاران بيشتر رشته ها ورزشي به ويژه رشته هاي قدرتي نشان مي دهد که عرضه و مصرف آنها تحت هيچگونه ضوابط و نظارت علمي نيست .

از تبعات و عوارض زيان بار اين داروهاي " نيروزا" زياد گفته و شنيده مي شود که بدترين آنها مرگ ورزشکاران براثر مصرف اين مواد دارويي است و اين خبرها براي بسياري از مردم به ويژه والديني که از ورزش سلامت بيشتر فرزندان خود را انتظار دارند دلهره آور است.
نگراني ودلهره براي خانواده ها و هر ناظر ديگري بيشتر مي شود وقتي که بداند مصرف مکمل هاي دارويي و غذايي توسط ورزشکاران امري پذيرفته شده است و جدا از پديده "دوپينگ" تلقي مي شود.
با وجود تمام مخاطرات،بيشتر ورزشکاران و حتي مربيان مصرف اين داروهاي نيروزا را به عنوان امکاني براي افزايش عملکرد ورزشي پذيرفته اند اگر چه مواردي از مرگ ديگر ورزشکاران را براثر سوء مصرف اين مواد شنيده حتي در مواردي خود شاهد آن بوده اند.
"علي" - 22 ساله - در مقابل درب ورودي يک باشگاه بدنسازي در شهر همدان در اين خصوص مي گويد: بدنسازي را از يک سال پيش آغاز کرده که در همين مدت کوتاه پيشرفت فراواني داشته است.
اندامش به نظر ورزيده مي آيد ،از وي سوال مي کنم که آيا از دارو يا مکمل خاصي نيز استفاده مي کند؟
پاسخ مي دهد: همه بدنسازان مکمل استفاده مي کنند اما بهتر است تا جايي که امکان دارد از قرص و آمپول استفاده نشود هر چند با نظر مربي مي توان اين کار را نيز انجام داد.
يک جوان ورزشکار ديگر وقتي با سوال من مواجه مي شود با خنده اظهار داشت که اگر پول داشته باشي بايد براي بدن همه کار انجام دهي.
از "حسين "سوال مي کنم که آيا داروهاي غير مجاز را خطرناک نمي داند ؟
مي گويد: همه بدنسازان دارو مصرف مي کنند و براي داشتن هيکلي حجيم بايد اين کار را انجام داد هر چند که خطرات کمي هم داشته باشد.
بيشتر ورزشکاراني که با آنان گفت و گو کردم مصرف مکمل ها را مفيد و داروها را کمي خطر ناک مي دانستند و کم بودند کساني که بر مصرف مواد غذايي و تمرين مداوم تاکيد کنند.
بسياري از آنان نيز مصرف دارو و مکمل را منوط به نظر مربي مي دانستند و البته در حافظه خود خاطراتي را از مرگ دوستان دور و نزديک بر اثر استفاده غلط از دارو ثبت کرده بودند.
،سيد "روح الله رسولي" قهرمان مسابقات" قويترين مردان استان همدان "هم در مورد اين موضوع گفت : ورزشکاران نبايد از ابتداي انجام ورزش بدنسازي به دنبال مصرف دارو و مکمل بروند بلکه پس از طي مدت خاصي و بر اساس صلاحديد مربي مي توانند از مکمل ها و داروهاي مجاز و مورد تاييد استفاده کنند.
وي که قهرمان پاورليفتينگ و سوم کشوري در پرس سينه نيز بوده استفاده از داروها و مکمل ها را تنها در حد ورزش حرفه اي و قهرماني توصيه مي کند که در آن سطح قطعا متخصصان مربوطه به ورزشکار در اين گونه موارد کمک خواهند کرد.
رييس هيات بدنسازي و پرورش اندام استان در اين زمينه گفت: نگرش علمي به مسائل ورزشي در چند سال اخير در استان رشد کرده و به اين منظور کلاس ها و سمينارهاي آموزشي متعددي براي مربيان بدنسازي در سطح استان برگزار شده است .
"مرتضي خدابنده لو" در خصوص فوت ورزشکاران در اثر مصرف مواد دارويي افزود : خطرات جسمي در همه ورزش ها وجود دارد و اين مسئله مختص به بدنسازي نيست ، در همدان گاهي پيش آمده که ورزشکار جديدالورودي، مشکلات قلبي-عروقي يا مغزي داشته اما مرگ او را به مصرف دارو مرتبط دانسته اند.
وي پيشنهاد کرد: سازمان ها و ارگان هاي دولتي و حتي غير دولتي معتبر و قابل نظارت از استاندارد ها محصولات دارو تبعيت مي کنند اقدام به واردات و توزيع مکمل ها و داروهاي ورزشي کنند.
وي افزود : جنس تقلبي فراوان در بازار وجود دارد و حتي پيش آمده که پودري را به عنوان مکمل وارد بازار کرده اند اما بعدا مشخص شده که مواد هورموني نيز به آن افزوده شده است.
رييس هيات بدنسازي و پرورش اندام استان ادامه داد : معمولا داروهايي که آندروu200dژن و هورمون داشته باشند خطرناک هستند و پودرهاي پروتئيني و اسيد آمينه به شرط غير تقلبي بودن کم ضرر تلقي مي شوند.
خدابنده لو تصريح کرد که اگر مربي باشگاهي با انگيزه سود مالي يا هر مسئله غير ورزشي ديگر به جوانان ورزشکار مصرف دارو را توصيه کند مرتکب خيانت شده است.
"ح سعيدي" داروخانه دار، در اين خصوص اظهار داشت : فروشگاه ها و مغازه ها پودرها و داروهاي بدنسازي را ارزانتر از داروخانه ها عرضه مي کنند اما کسي تا به حال اين مواد را به آزمايشگاه نداده تا مشخص شود که آيا افزودنيهاي غير مجاز نيز با آنها آميخته مي شود يا خير ؟
وي با ذکر اينکه اين عرضه کنندگان مجوز خود را تحت عنوان مواد تقويتي دريافت مي کنند گفت: با فرض اينکه آنها تنها مواد تقويتي عرضه مي کنند باز بايد توجه داشتکه مصرف مواد تقويتي نيز قاعده و قانوني داشته و مصرف ناصحيح آنها عوارضي را به دنبال خواهد دارد.
يک متصدي داروخانه ديگر که نخواست نامش ذکر شود گفت : در بازار، داروها و پودرهاي فراواني وجود دارد که از مرز عراق و کشورهاي ديگر وارد مي شود و بعضي از اين مواد حتي داراي ليبل و برچسب شرکت هاي معتبر نيز هستند اما مشخص نيست که آيا واقعا اين برچسبها واقعي است يا خير ؟
وي پودرها را کم خطر توصيف کرد و به موارد عجيبي اشاره کرد که در بازار به فروش ميرسد از جمله Hcg ،هورمونهاي زنانه ، تستسترون ،ناندرلون ،سي وي ،هورمون گوريل و.......
اما "ميثم مستقيمي" فروشنده مواد تقويتي و مکمل در پاساژ قائم در اين زمينه چنين اظهار کرد : عرضه پودرهاي تقويتي در مراکز توزيع آزاد زير نظراداره بهداشت انجام مي شود و خود ما نيز مواد را از شرکت هاي مورد تاييد وزارت بهداشت تهيه مي کنند.
اين فعال بازار مواد تقويتي اضافه کرد : داروخانه داران عرضه مواد تقلبي را به فروشنده هاي آزاد نسبت مي دهند در حاليکه بعضي از همين داروخانه ها اقدام به فروش مواد بي مجوز مي کنند.
مستقيمي افزود : بسياري از ورزشکاران و حتي قهرمانان مشتري اين مکمل ها هستند و تا کنون هيچ مشکلي در مورد مواد مجوز دار پيش نيامده است.
وي ، برخي حرف و حديثها در مورد مرگ ورزشکاران را غير مستند توصيف کرد و گفت : بعضي از اين موارد به دليل مشکلات جسمي فرد رخ مي دهد نه به سبب مصرف مکمل يا دارو و يا حتي ديده شده که فردي پس از ترک اعتياد به باشگاه آمده و مواد سنگيني مصرف کرده به گمان اينکه وضعيت جسمي خود را به سرعت بهبود ببخشد که به عارضه دچار شده است.
وي البته به وجود جنس تقلبي در بازار نيز اذعان دارد اما شناخت اجناس تقلبي را خارج از توان خود ورزشکاران و افراد عادي مي داند.
اين فروشنده مواد تقويتي ورزشي، در پايان تاکيد مي کند که ورزشکاران و به خصوص بدنسازان نبايد تنها به ارزاني محصول فکر کنند چرا که در موارد بسياري، ارزاني بيش از حد علت بر تقلبي بودن محصول است.
کارشناس داروي معاون غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي همدان نيز توضيحاتي را در مورد موضوع گزارش ما ارائه کرد.
دکتر" رسول اسدي منش " اظهار داشت : معاون غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي همدان در ارتباط با اطلاع رساني و آگاه سازي جوانان در مورد اثرات جانبي داروها ، مصرف صحيح داروها و نگه داري آنها ، يک واحد اطلاع رساني دارد که با ارائه مقالات ، پن فلت ، پوستر ، بنر و اقدامات رسانه اي در اين زمينه فعال است.
وي ادامه داد : شماره 195 به عنوان خط ويژه معاونت غذا و دارو اين دانشگاه با حضور يک دکتر داروساز به سوالات مردمي در مورد اثرات و عوارض داروها پاسخ مي دهد.
اسدي منش افزود : واحد اطلاع رساني اين معاونت همچنين آخرين دستاوردهاي علمي ، آخرين توصيه هاي پزشکي ، آخرين عوارض دارويي ثبت شده را در اختيار پزشکان و داروسازان قرار مي دهد که در موارد تجويز دارو حداکثر اطلاعات دارويي را داشته باشند.
وي همچنين گفت : يک واحد ديگر در معاونت غذا و دارو تحت عنوان واحد مبارزه با قاچاق دارو فعال است که نيروي اتنظامي در کشف و ضبط داروهاي قاچاق همکاري داشته و در محاکم قضايي نيز بر عليه متخلفين اقدام به طرح دعوي مي کند.
ديگر واحدي که توسط اسدي منش در مورد آن توضيح داده شد واحد "نظارت و بازرسي" بود که بر مراکز مجاز ، مطب ها و مراکز آرايشي- بهداشتي نظارت دارد و بصورت مستمر اين مراکز را مورد بازرسي قرار مي دهد.
وي افزود : نظارت بر باشگاه ها نيز بصورت متناوب با همکاري تربيت بدني انجام مي شود.
اين کارشناس دارو اضافه کرد : در اين زمينه معاونت غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي همدان با شماره تلفن 2510711پيگير شکايت هاي مردمي در مورد عرضه اقلام غير مجاز دارويي است و حتي اگر اقلام مجاز نيز در مکان هايي جز داروخانه عرضه شود تحت پيگرد واقع مي شود.
وي تاکيد کرد که هيچ شخصي در هيچ باشگاهي مجاز به تجويز دارو نيست و حتي کارشناسان تغذيه نيز تنها مي توانند به رژيم درماني اقدام کنند و حق تجويز نسخه دارويي ندارند.
اسدي منش افزود : گاهي داروهاي مجاز نيز آسيب هايي را متوجه ورزشکار مي سازند ، هورمونها از قبيل ناندرلون ،تستسترون و استروژن ، استروئيدهاي آنابوليک هستند که عوارض خاص خود را دارند، اگرچه در رديف داروهاي تاييد شده تلقي مي شوند و توسط پزشکان براي موارد خاصي همچون سرطان ها يا ناتواني هاي شديد جسمي تجويز مي شوند.
وي افزود : دارو بنابر قانون فقط بايد با تجويز پزشک مصرف شود و معاونت غذا و دارو حتي تبليغات اين داروها و مصاديق آنها از جمله نصب عکس و پوستر را مورد پيگرد قرار داده و اقدام به جمع آوري آنها مي نمايد.
وي خواستار همکاري مردم در زمينه عرضه مواد و مکلهاي دارويي وغذايي غير مناسب و معرفي متخلفان به معاونت غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي همدان شد.
کارشناس داروي معاونت غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي همدان ، تصريح کرد: در ميان بعضي داروها که به منظور افزايش سريع حجم بدن مصرف مي شوند کورتون ها ، هورمون ها و استروئيدهاي آنابوليک وجود دارد که عوارض خطرناکي دارند از جمله داروهاي کورتوني کاهش کلسيم و پوکي شديد استخوان را رقم مي زند.
وي ادامه داد : بعضي از اين دارو هاي هورموني بر آنزيم هاي کبدي تاثير مي گذارند و سرطان و نکروز کبد ايجاد مي کنند ، برخي باعث کاهش اسپرم سازي و اختلال در توليد مثل شده و برخي ديگر عوارض خوني داشته و باعث نارسايي کليه مي شوند و عوارض قلبي ، تصلب شرائين و ايست قلبي نيز در مواردي محتمل است.
"اسدي منش" اظهار داشت : ورزشکاران مي توانند مکمل هاي مجاز که برچسب ورود وزارت بهداشت بر آنها حک شده را استفاده کنند و آن را نيز بايد از داروخانه ها تهيه کنند.
وي افزود : در مواردي سودجويان مکمل ها را با برچسب شرکتهاي معتبر جهاني وارد مي کنند اما مواد داخلي آنها نامشخص و در مواردي مضر تشخيص داده شده است ، حتي پيش آمده که نشاسته يا آرد نخود با قيمت سرسام آور به ورزشکاران ارائه شده است.
اين کارشناس در پايان تاکيد کرد که نگهداري دارو نيز استانداردهاي خاص و بعضا پيچيده اي دارد که رعايت آنها نيازمند دسترسي به تجهيزات و امکانات خاص است و بعضي از داروهاي مفيد و مجاز نيز بر اثر نگه داري در شرايط نامطلوب يا انقضا تاريخ مصرف به مواد مضر تبديل مي شوند.
استاد تربيت بدني و عضو هيات علمي دانشگاه پيام نور همدان در اين زمينه گفت : اخيرا مواردي از دوپينگ عصبي ديده شده در حاليکه پيش از اين دوپينگ هاي هورموني رايج بود.
"محمد امرايي " افزود : تستسترون معمولا از بيضه و غدد فوق کليوي ترشح مي شود اما در دوپينگ ،اين ماده وارد خون مي شود و با افزايش آن در بدن مغز به بيضه و غدد فوق کليوي پيغام مي دهد که اين ماده زياد شد و شما توليد خود را قطع کنيد.
وي تاکيد کرد که چنين فرايندي کارخانه هاي طبيعي توليد اين مواد در بدن را مختل کرده و سبب عقيمي ورزشکار مي شود.
وي توضيح داد که ممکن است ماده اي به ظاهر بر ورزشکاري تاثير سوء نگذارد اما همان ماده در ورزشکاري ديگر، سرطان پروستات ، نا راحتي هاي کبدي ،آکنه ها ، آکرومگالي ، بسورات جلدي و حتي جنون را ايجاد کند.
امرايي افزود : اين داروها قدرت کاذب مي آفريند و قدرت کاذب ، شدت فعاليت و افزايش ترشح اندورفين را در پي دارد ،اين افزايش نياز بدن به اندورفين گاهي با کم کردن ورزش مي تواند گرايش به اعتياد را در پي داشته باشد.
اين استاد دانشگاه افزايش سطح هورموني در بدن را همچنين سبب خشونت ، جنون آني و برخي رفتارهاي ضد اجتماعي دانست و توضيح داد : بعضي از موارد عوارض اين مواد به صورت ژنتيکي به نسل هاي بعدي ورزشکار نيز منتقل مي شود.
ديگر فردي که به اظهار نظر در مورد موضوع گزارش پرداخت ، مسوول واحد پژوهش و تحقيقات کميته داوران فدراسيون بدنسازي و پرورش اندام کشور بود .
"مرتضي قدرتي " گفت : مربيان نبايد در وظايف پزشکان ،متخصصان تغذيه و داروسازان دخالت کنند و نبايد تصور شود که با يک مدرک مربيگري درجه سه مي توان در همه زمينه ها به اظهار نظر پرداخت.
وي افزود : مربي علم تمرين اجازه ارائه برنامه غذايي ندارد بلکه اين وظيفه کارشناس و متخصص تغذيه است.
قدرتي خاطرنشان کرد: اگر مربي به صورت تخصصي با علم تمرين آشنا باشد حتي به شاگرد در مورد مصرف يک ليوان آب نيز توصيه اي نخواهد کرد.
مدرس سيستم هاي تمريني فدراسيون بدنسازي کشور، اضافه کرد : هيچ فردي به غير از پزشکي که دوره هاي تخصصي پزشکي ورزش را گذرانده و آشنا به علم روز مکمل ها است حق ارائه توصيه مکملي ندارد حتي اگر يک پزشک عمومي مجرب باشد.
قدرتي ادامه داد : يک مربي باشگاهي حتي با گذراندن چند ساعت کلاس تغذيه نمي تواند توصيه تغذيه اي يا مکملي داشته باشد و بايد توجه داشت که اگر يک ماده در مورد کسي رشد بازو را سبب شد دليل بر اين نيست که آن ماده در مورد ديگري نيز جواب بدهد و حتي شايد همان فردي که موارد مثبتي از استفاده دارو را نشان داده نيز دچار اثرات جانبي شده باشد و خودش اطلاع نداشته باشد.
وي تصريح کرد : بر اساس تحقيقات بيش از 90 درصد مکمل هايي که در سال هاي گذشته وارد کشور شده اند آلوده به مواد ممنوعه بوده اند.
قدرتي افزود : اماکن ورزشي حتي براي ارائه رژيم غذايي بايد کارشناسان تغذيه را به خدمت بگيرند و در مورد مکمل ها و داروها تنها پزشکان ورزشي حق اظهار نظر دارند.
وي اما تاکيد کرد که متاسفانه ورزش کشور ما آلوده به مصرف اينگونه مواد شده و حتي برخي ورزشکاران جان خود را بر اثر استفاده اين مواد خصوصا در اثر دوپينگ و دوپينگ انسولين از دست داده اند .
مربي رسمي کنفدراسيون بدنسازي آسيا گفت : خانواده ها بايد فرزندان خود را از مراکز ورزشي که کمترين توصيه هاي دارويي را مي کنند ، خارج سازند.
وي در پايان وضعيت بدنسازي استان را رو به جلو دانست و توضيح داد : در راس اين هيات فردي تحصيلکرده قرار دارد که همواره در پي افزايش اطلاعات مربيان استان از طريق برگزاري کارگاه ها و سمينارهاي علمي است.
تا وقتي که عضله هاي پيچيده ،بدن هاي خوش ترکيب و قدرتمند کار بيلبوردهاي تبليغاتي مکمل ها و داروهاي نيروزا را برعهده دارند با وجود همه مخاطرات و تهديدها گرايش ورزشکاران جوان را به سمت اين کاهش نمي يابد و بايد به جاي کاهش تقاضا به کنترل کيفي مبادي توليد و عرضه و ضابطه مند کردن مصرف پرداخت .

ايرنا